Devri

yoc'h

yoc'h

f., pron. & adv. –où

I.

A. concret

(1) Tas.

(1744) L'Arm 135b. Entassement, tr. «Yoh.. heu. f.» ●(1790) MG 144. ur yoh avaleu. ●215. èl pa rant ur yoh retailleu. 342. yoheu argand.

(1849) LLB 369. Lausket hi én hé ioh de duemèt un herrad. ●496. é ioheu segal. ●536. hou ioh gran.

(1907) VBFV.bf 34b. ioh (b[as] van[etais] iuh, f. pl. eu, tr. «tas, amas.» ●(1938) DIHU 321/45. ur ioh vein.

(1857) LVH 335. ur yoh béh dillad.

(2) Grand rocher (Ouessant).

(1945) GRDI 31. Youc’h se traduit « grand rocher ».

(3) Dizoleiñ ar yoc’h : éventer la mèche.

(c.1718) CHal.ms ii. I'ay découuert, I'ay Euenté sa mesche, tr. «disoleit em mes er ïuh, er c'homplot, er secret.»

►par ext. Ur yoc'h (a) : beaucoup (de).

(1904) LZBg Gwengolo 227. ur ioh a ré goh. ●(1905) LZBg Du 248. de huélet ur ioh kérieu. ●(1906) HIVL 45. Ur ioh tud e oé bet é hortoz. ●(1907) VBFV.bf 34b. ioh (b[as] van[etais] iuh, f. pl. eu, tr. «grande quantité.» ●(1913) AVIE 193. un doareu hag e zougas ur ioh fréh. ●223. ioheu tud um dolp a neùé. ●(1921) BUFA 178. ur ioh goleu. ●(1925) DIHU 166/241. ur ioh tud golernet a spered.

►sans compl. Beaucoup de gens.

(1913) AVIE 131. Hag ur ioh bras e helié Jézus. ●(1985) ADEM 48. (An Arradon) b'oa ur yoc'h hag a gasse dehi kar hi ouie gober o dilhad a-fesson.

B. abstrait Ur yoc'h.

(1) [compl. dénombrable] : beaucoup de.

(1790) MG 384. ha remerquein e rér én-hi ur yoh fauteu ne spurmantait quet a-guênt.

(1937) TBBN 2. ur ioh goaleurieu.

(2) [compl. indénombrable] : beaucoup de.

(17--) VO 39. ur yoh néhance.

(1913) AVIE 161. ur ioh trouz. ●(1938) DIHU 329/176. ur ioh karanté é kevér ou ré varù. ●(1938) DIHU 330/181. ur ioh fallanté en ou halon.

C. Fourmilière.

(c.1718) CHal.ms ii. fourmilliere, tr. «yoh melion, v/melionnec, cruguen melian.»

(1943) DIHU 380/203. (Groe) èl melion e vè foeltret ou ioh.

II. Loc. pron. ind. Ur yoc'h = kalz.

(1902) LZBg Meurzh 54. peb unan em zrugèréké ur ioh ag er péh e ren dehon. ●(1913) AVIE 118. Hi en doé bet ur ioh d'andur get paut a sourziéned. ●(1936) DIHU 295/3. Lod e chonj ne talv ket kalz a dra ; réral e chonj é talv ur ioh.

III. Loc. adv.

A. A-yoc'h.

(1) [après un subst., un v.] = a-leizh.

(c.1718) CHal.ms i. cherement, il aime sa famille cherement, tr. «ean a gar ahioh é dut é guerent.» ●(1744) L'Arm 4a. Abondament, tr. «Aioh.» ●316a. Quantité, tr. «Ayoh.» ●(1790) MG 374. bout-zou quêmb a-yoh itré un Æl hac un dén.

(1838) OVD 94. Er bligeadur-zé (…) e avance a yoh én un inean. ●191. ou hlasque [er hompagnoneaheu] esprès e zougue a yoh d'en arrouaredigueah. ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 118. guet a chongeu e zé nezé a yoh.

(1901) LZBg 59 blezad-4e lodenn 227. en anstu e zou a ioh ar nehé. ●(1909) DIHU 389/9. Grouagé ha bugalé a ioh. ●(1913) AVIE 270. bout e vou (...) kerteri a ioh. ●(1942) DIHU 368/20. skrivet a ioh.

(2) [après un adj.] Très, complètement.

(1790) MG 41. Sod a yoh-oh, Jannic. 124. Sod oh a-yoh. 289. divergont a-yoh.

B. A-yoc'hoù.

(1) En (plusieurs) tas.

(1897) EST 12. er soded / E lausk ou foen ér prad a ioheu dastumet, / Eit tremén er gouian, tr. «les insensés qui entassent leur foin dans leur prairie où il le laissent passer l'hiver.» ●70. Ou cherr hag ou hampen, ou lakat a ioheu.

(2) En grand nombre, en quantité.

(1861) BSJ 98. a yoheu é cresqué en dud én dro dehou.

(1904) LZBg Gwengolo 199. Brediah er Fé, mar karér monet abarh a ioheu.

C. En ur yoc'h : en bloc.

(1744) L'Arm 32a. En bloc, tr. «Énn-ur-ïoh

D. Ur yoc'h : beaucoup.

(1922) EOVD 263. ne vern più e hellou, hemb poéniein ur yoh, ou lakat de strimpein én é galon.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...