plur. & tudoù
I.
A.
(1) Gens.
●(1499) Ca 102a. Guele an tut claff. g. le lit a gesir malades. ●204b. Tut. g. gent. ●g. de quel gent b. pe a tut.
●(1767) ISpour 9. menn é vou cavet tutt.
(2) (religion) Gens du peuple, du siècle, du monde.
●(c.1680) NG 125. (Nobl ha) partablë, tud ha cloer.
(3) Parents (père et mère).
●(1792) HS 121. e ra poén d’où zut.
●(1849) LLB 1101-1102. Peb unan e zeli (…) / Bout ér ger ged é dud. ●(1878) EKG ii 11. Lod a iea d’ar gear da gaout ho zud.
(4) Tud + nom de lieu : habitants de ce lieu. Voir sous les différents toponymes du dictionnaire.
●(1865) FHB 43/339a. Tud Alre en em hastas da guinnik lienach, taolennou, podou fleur abenn an deis-ze. ●(1879) BMN 194. tud Plouare.
●(1911) BUAZmadeg 875. mes tud Plevin a lavaraz (...). N'eo ket heb abek o deuz poaniet tud Plevin. ●(1912) DGES.hy 300. tud Koz-Varc'had, à Plestin et Plougonver. ●(1920) KANTgwitalmeze 35. Euz bar an env, o Sant Patron, / Sellit gant joa ouz tud Leon. ●(1948) KANTlandivizio 94. Lavar d’in-me, den an Argoad, / Ha ken kaer deliou glas ar c’hoad. ●(1970) BHAF 46. Fidam, tud Tonkedeg eo frank ar hoad gante. ●(1983) GKDI 1a. Tud an Argoad, hwi Arvoriz, / Kernividi, Plougastelliz, / Paotred Bro-Leon ha Tregerz (lire : Tregeriz), / Klevit glahar Dirinoniz ! ●(1984) ENEU 65. Surtoud tud Molenez, tud Konk.
(5) Bezañ a dud (gant) : être de la même famille, du même côté que.
●(1908) PIGO ii 119. Julig ar Louarn ha Kevarek ne oant ket a dud. ●(1936) BREI 442/1b. n’hellent ket beza a-dud gante.
(6) Gens, suite, serviteurs.
●(1580) G 174. Me ham pryet ham tut, tr. «Moi et mon épouse et mes gens.»
(7) Le monde, le monde des vivants.
●(1989) LARA 65. Pell e vez a-raok laosker unan klañv da zistreiñ e-touez an dud.
B. [art. indéf. + tud]
(1) Un dud (bras) : beaucoup de gens.
●(1870) MBR 224. Eunn dud a deuaz ne voe gwelet biskoaz kemend all.
●(1904) ARPA 99. E giz ma vode eun dud bras en dro d’ezhan.
(2) Peuple.
●(18--) PDO 4. Fransisien, eun dud ker flour, ker brao maneget.
(3) Catégorie de gens.
●(1872) FHB 384/149a. Ar veleien azo eun dud hag a vez peurvuia ebad ho doare.
II. Tudoù : bonnes gens.
●(1650) Nlou 70/193. Chetu, tudaou quehezlaou mat, tr. « voilà, peuples, de bonnes nouvelles ».
●(1954) VAZA 33. hag an evned ’ta, tudoù, ne glevit ket ar mouilc’hi o tic’hargadenniñ da drugarekaat o C’hrouer abalamour ma’z oa bet plezhennet o neizh e kaerañ korn ar bed-mañ, va bro-Dreger ?