[mbr corff, corf, corph, brpm corf, mcorn corf, mgall corff, corph, virl corp < lat corpus (GPCY 559a, George 376b, LEIA C-210-211, MLLB 152b)]
m., adv. & prép. –où
I. (en plt de qqn.)
A.
(1) Corps.
●(1499) Ca 46b. Corff. g. corps. ●(1530) Pm 1. maz voe doe en bet man ganet / a corf vn merchic beniguet, tr. « Où Dieu naquit en ce monde, / Du corps d'une petite fille bénie » ●30. Corff hac eneff gant an aelez, tr. «Corps et âmes avec les anges.» ●(1576) Cath p. 22. petra ayoa great da corph an rouanes, tr. «ce qu'on avait du corps de la reine.» ●23. o corphou taulet dan chacç da dibry, tr. «leur corps jetés aux chiens à manger.» ●(1633) Nom 13a. Corpus : corps : an corf. ●(1650) Nlou 207. He corff é goat, caezr hep aezrec, tr. «Son corps, son sang, beau sans affliction.»
●(1732) GReg 213b. Corps, tr. «Corf. p. corfou, corvou. Van[netois] corf. p. corfëu.»
●(1849) LLB 155. D'hur horv ha d'hun inean reit bamdé ou biwans. ●1372. Ou horveu zou goleit ag er goed en dûan.
●(1911) SKRS II 18. devet ho c'horfou gant an tan.
(2) Korf ha kalon : corps et âme.
●(1908) PIGO II 83. A ! ya, me zo gantan korf ha kalon.
B.
(1) Ober àr e gorf : aller à la selle.
●(1936) DIHU 298/62. Nen da ket memp ér méz aveit obér ar é gorf. ●(1942) VALLsup 156. Aller à la selle, tr. «obér ar é gorf V[annetais].»
(2) Ober ag e gorf : aller à la selle.
●(1744) L'Arm 212b. Lacher, détendre (...) Le ventre, faire ses aises, tr. «.Gobérr ag er horff» ●354b. Il ne peut aller à la selle, tr. «N'eell quétt gobérr ag é gorf.»
(3) Mont diouzh e gorf : aller à la selle.
●(1970) BHAF 71. Bep daou pe dri devez e veze roet yod-heiz da Erwan ha poan ebed ken evid mond diouz e gorf.
(4) Kas ar c'horf war vaez : aller à la selle.
●(1933) OALD 45/215. Mad da gas ar c'horf war veaz.
(5) Bezañ tanav e gorf : avoir la diarrhée.
●(1857) CBF 77. War-veaz ez it-hu aliez ? / Ne d-ann ket, rak n'eo ket tano va c'horf. tr. «Allez-vous souvent à la selle ? / Je n'y vais pas, car je suis constipé.»
(6) Na zerc'hel e gorf : avoir la diarrhée
●(1924) NFLO. diarrhée. il a la d[iarrhée], tr. «ne zalc'h ket e gorf.»
(7) Ledañ e gorf : tomber.
●(1970) BHAF 119. ha ma 'z afen da leda ma c'horv ? ●164. darbet e oe dezañ leda e gorv en iliz...
(8) Bezañ aet e gorf digantañ =
●(1867) FHB 118/111a. An dud-ze oll a voa didalvez, eat ho c'horf digantho.
C. Sav-korf.
(1) =
●(1902) LZBg Meurzh 68. A saù korv Doué betag ma on oeit d'er gomunion. ●(1905) LZBg Genver 38. ne oé ket hoah achiù saù korv Doué.
(2) Levée du corps.
●(1867) BUE 181. e-pad eizvedo ar zao korv. ●(1883) MIL 62. Pa deuas an heur eus ar sao-korf.
●(1908) FHAB Gwengolo 285. ober ar zao-korf en hospital. ●(1935) BREI 415/4b. Ar zav-korf a voe graet gant an Ao. Mercier. ●(1936) BREI 440/4b. an Ao. Chaloni Bocher, person Lanuon, oc'h ober ar sav-korf.
II. (en plt de qqc.)
A.
(1) Corps (d'une colonne).
●(1633) Nom 141a. Scapus : le corps & membrure d'vne colomne : an corf hac an membraigou á vn colonez.
(2) Corps (d'un instrument de musique).
●(1633) Nom 213a. Plectrum, pecten : archet, arc : arch an rebet, an corf á vn instrumant.
(3) Tige de chaussure.
●(1732) GReg 922b. Tige de bote, tr. «Corf an heuz.»
(4) Àr gorf hiviz : en corps de chemise (fém.).
●(1928) DIHU 203/70. é ma dégaset Marion ar ur har, ar gorv hiviz.
(5) E korf e roched : en corps de chemise.
●(1912) BUAZpermoal 925. dierc'hen hag en korf o roched.
(6) Corps.
●(1554) Moeam 8. Hol corf an douar crenn penn dabenn voar vn dro, tr. «Tout le corps de la terre ronde (ou complètement), entièrement, tout ensemble.»
●(1908) FHAB Gouhere 211. Al loar a zo eur c'horf, a dro warnan e unan.
(7) Corps (de métier).
●(1920) MVRO 35/1a. er c'horfou micheriou-ze.
B.
(1) =
●(1935) LZBl Gwengolo/Here 168. ar c'horfou gwez bras a zo eno er ster...
(2) =
●(1874) FHB 496/203a. binvijou a gaver brema a beptu evit rei buez hag err d'ar ponnerra corfou.
C.
(1) (architecture) =
●(1867) BUE 126. etre ar santual ha korv ar chapel.
●(1939) DIHU 339/339. korv en iliz e zob et groeit devéhatoh.
(2) (religion) Korf an oferenn : le milieu de la messe.
●(1879) GDI 105. pihue-benac e vanq corv en overen n'en dès chet overen erbet, rac corv en oferen e zou el loden dignan ag en overen. ●(1895) GMB 120-121 (d’après. Guerz. Guill). arlerh corv en overen, tr. «après le milieu de la messe.»
●(1903) LZBg Du 276. Ind ou des hum zalhet mat, drest pep tra, p'en des saùet [En Eutru Libs] korv en overen.
(3) War gorf an deiz : au milieu du jour.
●(1732) GReg 177b. Sur le cœur du jour, tr. «var gorf an deiz.»
(4) Àr gorf ar sizhun : pendant la semaine.
●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 66. er bobl a lar er beden én ul lod, dihue huéh bamdé ar gorv er suhun. ●(1879) GDI 113. ne hellant quet monnèt d'er hérieu ar corv er suhun.
III. Prép. E-korf : pendant, en l'espace de.
●(1790) Ismar 366. huéh-gùéh é corv un ær.
●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 85. Péh ur hem é corv puar mis ! ●(1893) LZBg 51vet blezad-4e lodenn 183. ind ou dès sàuet un ilis bras passabl, hag hi achiuet é corv ur blé.
●(1913) HIVR 20. É korv ur hand blé benak. ●(1970) GSBG 85. (Groe) e-korf div pe deir eur, tr. «espace de deux ou trois heures.»
IV. Loc. adv.
A.
(1) A-bouez-korf : de toutes ses forces.
►[form. comb.]
P1 a-bouez hor c'horf
●(17--) ST 98. Roeviomp a bouez hor c'horf, tr. «Ramons de toutes nos forces.»
(2) A-nerzh-korf : de toutes ses forces.
●(1910) FHAB C'hwevrer 44. o c'houlen, a ners korf, rei harp ha skoazell da gement a zo mad.
►[form. comb.]
S3m a-nerzh e gorf
●(1834) SIM 161. Qerqent e sav emàn e chaden, hac er lanç a nerz e gorf var estomac Jerom.
●(1924) BILZbubr 45/1067. Bilizg a bolee a nerz e gorf, met enep ar mare !...
S3f a-nerzh he c'horf
●(1834) SIM 136. Ar vreg paour a grie sicour eus a nerz e c'horf.
P3 a-nerzh o c'horf
●(1925) BILZ 110. A-nerz o c'horf o deus chachet.
B. A-gorf.
(1) =
●(1787) BI 57. unn Overenn, é péhani é-mant bet à corf.
(2) =
●(1889) SFA 70. diouall a raint, a spered hag a gorf, ouz pep pec'hed.
●(1900) MSJO 172. En oll boaniou kalet / A gorf pe a spered.
(3) Labourat a-gorf =
●(1894) BUZmornik 205. labourat a gorf epad seiz heur bemdez.
●(1912) BUAZpermoal 671. e tremenas e amzer o pedi, o labourat a gorf.