Devri

gourc'hemenn .1

gourc'hemenn .1

m./f. –où

I.

(1) Commandement.

(1464) Cms (d’après GMB 284). gourchement, commandement. ●(1499) Ca 40b. Comande. vide in gourchemenn. ●(1612) Cnf 33a. Nep na obeis de tat, ha dé mam, ha do gourchemennou.

(1659) SCger 151b. gourc'hemen, tr. «commandement.» ●(1790) MG 233. Chom a ra hoah dihue a hourhæmeneu Doué. ●246. er ourhæmèn-ze.

(1849) LLB 1070. revé gourhemen Doué. ●(1856) VNA 159. observer les Commandements de Dieu, tr. «mirèt Gourhemeneu Doué.»

(1924) BILZbubr 38/841. a-enep urz ha gourc'hemenn e vamm.

(2) Terriñ ur gourc'hemenn : enfreindre un ordre, un commandement.

(1650) Nlou 498. Maz torras gourchemen, doue'en tat, tr. «car elle viola le commandement de Dieu le père.»

(c.1680) NG 1468. terin gourhemeneu Doué.

(1849) LLB 29. Rak me heus, e mé Doué, toret men gourhemen.

(1907) AVKA 78. Neb a dorro (…) an hini distera deus ar gourc'hemeno.

(3) Mirout gourc'hemennoù ub. : observer les commandements de qqn.

(1911) BUAZperrot 467. An neb am c'har a vir va gourc'hemennou

(4) War c'hourc'hemenn ub. : sur ordre, sur commandement.

(1911) BUAZperrot 135. Eucher, var gourc'hemen, a zizroas d'e vro. ●839. var gourc'hemenn Elias.

(5) Kas ur gourc’hemenn : lancer un ordre.

(1916) KANNlandunvez 63/457. Goal c’hlazet, d’an 23 Gouere 1916, en eur gas eur gourc’hemenn, en deus en em ruzet var zaou c’hant metr.

(6) (religion) Gourc’hemennoù ar reizh : les commandements de la loi.

(1575) M 664. Da teriff en bet man, gourchemennou an Rez, tr. «A violer en ce monde les commandements de la Loi.»

(7) (religion) Dek gourc’hemenn ar reizh : le décagone.

(c.1500) Cb 57a. g. cest le liure ou sont les dix commandementz de la loy. b. en leff maz edy dec gourchement an reiz. ●(1612) Cnf 33b. an articlou an feiz, hac dec gourchemen an reiz.

II. [au plur.]

A.

(1) Compliments.

(1641) Missirien 1. Ma gourhemennou dam moezrep Louisa.

(1732) GReg 188a. Compliments, civilité de parole, ou d'action, tr. «Gourc'hemenn. p. gourc'hemennou

(2) Ober gourc'hemennoù ub. da ub. : faire ses compliments à qqn.

(1732) GReg 188a. Faites-lui mes compliments, tr. «Grit va gourc'hemennou dezâ, ou, dezi

(1834) SIM 121. Arça, pa veli da dad, na vanq qet da ober va gourc'hemennou dezàn. ●(1857) CBF 40. Grit va gourc'hemennou d'ho tad, tr. «Faites mes compliments à votre père.» ●(1878) EKG II 86. Grit d'ezho va gourc'hemennou.

(1903) MBJJ 56. dilezet gante o labour dre m'o deuz c'hoant d'ober d'imp o gourchemenno. ●(1910) MBJL 103. hag he deus laret d'in ober d'ac'h he gourchemenno.

(3) Kaout gourc’hemennoù eus : recevoir des compliments de.

(1834/40) BBZcarn 118a. bonjour d’or hu, den yaouank, heurvat dorch a laran / a gourchemenou peus demeus o mestres, tr. « Bonjour à vous, jeune homme, je vous souhaite le bonjour / Vous avez les compliments de votre maîtresse ».

(4) [au plur. ; par antiph.] Gourc'hemennoù brav : insultes.

(1909) KTLR 34. Hag ho daou e kozeent, kewred, d'ober gourc'hennou brao an eil d'egile.

B. Terme de formule de politesse.

(1) Reiñ e c'hourc'hemennoù da ub. : faire ses compliments à qqn.

(1856) VNA 97. Je vous prie de leur faire mes compliments, tr. «Mé hou péd de rein men gourhemeneu dehai

(2) Gourc'hemennoù a gengañv : condoléances.

(1915) KZVr 118 - 06/06/15. Hon gourc'hemennou a genganv a gasomp da dud an aotrou Pennhoat. ●(1929) DIHU 211/207. dégemér hur guellan gourhemenneu a genganv. ●(1943) DIHU 384/276. Dehon ha dé hoér é kasamb hor gourhemenneu a genganveu. ●(1935) BREI 402/4b. hon gourc'hemennou kalonek a genganv kristen.

(3) Gourc'hemennoù a zoujañs : sentiments respectueux.

(1910) MBJL 102. e felle d'in kinnig d'ean ma gourc'hemenno a zoujans.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...